Dopingvrij sporten: wat betekent het NZVT-keurmerk?

Het Nederlands Zekerheidssysteem Voedingssupplementen Topsport (NZVT) biedt sporters extra zekerheid. Producten worden per batch gecontroleerd op meer dan 160 dopinggeduide stoffen. De controle geldt in principe voor een specifieke combinatie van product en batch en dus niet automatisch voor alle batches van een product of voor het volledige assortiment van een merk.

Wat is het NZVT?

Het Nederlands Zekerheidssysteem Voedingssupplementen Topsport (NZVT) is een Nederlands zekerheidssysteem dat in 2003 werd opgericht naar aanleiding van incidenten waarbij sporters positief testten door vervuilde voedingssupplementen.

Het NZVT is een gezamenlijk initiatief van de Dopingautoriteit, NOC*NSF, het Ministerie van VWS, Wageningen Food Safety Research en brancheorganisatie NPN (Natuur- & gezondheidsproducten Nederland).

Het systeem biedt fabrikanten de mogelijkheid om hun supplementen per batch te laten controleren op de aanwezigheid van dopinggeduide stoffen. Hierbij wordt niet alleen naar de laboratoriumuitslag gekeken. Binnen het NZVT gelden ook aanvullende eisen voor onder meer het productieproces, de ingrediëntendeclaratie en de kwaliteitsborging.

Goedgekeurde product-batchcombinaties worden gepubliceerd in de NZVT-database van de Dopingautoriteit.

Hoe ontstaat dopingvervuiling in supplementen?

Dopinggeduide stoffen kunnen op verschillende manieren in een supplement terechtkomen. Onbedoelde vervuiling is meestal terug te voeren op de grondstoffen of het productieproces.

• Gedeelde productielijnen — fabrieken kunnen verschillende producten op dezelfde machines produceren. Als eerder een product met een hormonale of stimulerende stof is gemaakt, kunnen daarvan sporen achterblijven.
• Vervuilde grondstoffen — veel fabrikanten kopen grondstoffen in bij internationale bulkleveranciers. Wanneer een grondstof vervuild is, kan die vervuiling in het eindproduct terechtkomen.
• Restanten van eerdere productierondes — zelfs na reiniging kunnen kleine hoeveelheden van stoffen achterblijven in machines, leidingen of opslagtanks.
• Niet-gedeclareerde toevoegingen — met name bij pre-workouts, fatburners en producten die zich richten op spieropbouw of hormoonbeïnvloeding zijn gevallen bekend waarbij verboden stoffen bewust werden toegevoegd zonder dat dit op het etiket stond.

Bovenstaande situaties zijn de reden waarom controle per batch essentieel is. Zelfs een fabrikant die zorgvuldig werkt, kan zonder laboratoriumanalyse niet met voldoende zekerheid vaststellen dat iedere productieronde vrij is van dopinggeduide stoffen.

Hoe werkt de controle per batch?

Supplementen worden geproduceerd in batches. Een batch is een hoeveelheid producten die tijdens één aaneengesloten productieronde is gemaakt. Alle verpakkingen uit deze productieronde hebben hetzelfde batchnummer.

Het batchnummer staat meestal op de verpakking, vaak in de buurt van de houdbaarheidsdatum. Het kan worden aangeduid als:

• batch;
• batchnummer;
• lot;
• lotnummer;
• charge;
• een combinatie van cijfers en letters.

Het NZVT beoordeelt een product-batchcombinatie. Dit betekent:

• Een vermelding in de NZVT-database geldt voor de genoemde productiepartij.
• Hetzelfde product met een ander batchnummer is niet automatisch gecontroleerd.
• Bij een nieuwe productieronde moet de fabrikant de nieuwe batch opnieuw laten analyseren.
• De consument moet controleren of het batchnummer op de verpakking overeenkomt met de vermelding in de database.

Hoe controleer je een batchnummer?

Stap 1 — Zoek het batchnummer

Zoek het batchnummer op de verpakking. Het staat meestal vlak bij de THT-datum en kan bestaan uit cijfers, letters of een combinatie daarvan.

Stap 2 — Open de NZVT-database

Ga naar de NZVT-database van de Dopingautoriteit of gebruik de Dopingwaaier App.

Stap 3 — Controleer de product-batchcombinatie

Zoek op productnaam, merknaam of batchnummer. Controleer vervolgens of het product én de batch op de goedgekeurde lijst staan.

Belangrijk: alleen de product-batchcombinatie die in de database staat, is binnen het NZVT beoordeeld. Als hetzelfde product met een ander batchnummer wordt aangeboden, kun je niet zonder meer uitgaan van dezelfde beoordeling.

Hoe gebruiken merken het NZVT-logo?

Niet iedere fabrikant neemt op dezelfde manier aan het NZVT deel. Het NZVT onderscheidt verschillende deelnameniveaus.

Af en toe een batch laten controleren

Een fabrikant kan incidenteel een batch van een product laten testen. De goedgekeurde batch is dan terug te vinden in de NZVT-database. Dit betekent niet dat andere batches van dat product ook zijn getest.

Regelmatig batches laten controleren

Een fabrikant kan van een bepaald product meerdere batches per jaar laten testen. Ook dan blijft het belangrijk om in de database te controleren welke concrete batchnummers zijn goedgekeurd.

Alle toekomstige batches laten controleren

Voor sommige specifieke producten heeft de producent met NPN afgesproken dat alle toekomstige batches vóór het op de markt brengen binnen het NZVT worden getest. Deze producten mogen het NZVT-logo op het etiket dragen.

In de NZVT-database zijn deze producten herkenbaar aan het groene oneindigteken. Dit teken geldt voor het betreffende product en betekent niet automatisch dat alle producten binnen het assortiment van het merk worden gecontroleerd.

Controleer de batch vóór aankoop

Vertrouw niet uitsluitend op een algemene vermelding van het NZVT of op de aanwezigheid van een logo in een webshop. Controleer bij voorkeur vóór aankoop welke batch je ontvangt en of deze in de NZVT-database staat.

Gezondheid aan huis beschikt over een grote eigen voorraad. Daardoor kunnen we vaak vooraf controleren welke batch van een product wordt geleverd en of deze product-batchcombinatie in de NZVT-database is opgenomen.

Wil je dit vóór je bestelling zeker weten? Neem dan gerust telefonisch, via WhatsApp of per e-mail contact met ons op. Houd er rekening mee dat het NZVT nooit een absolute garantie kan geven; we kunnen wel controleren of de batch die wij leveren correct in de database staat.

Wat test het NZVT wel en niet?

Wat het NZVT controleert

Binnen het NZVT worden monsters van het uiteindelijke product uit een specifieke batch geanalyseerd. Het gaat om het product in de vorm waarin de consument het koopt.

Het NZVT omvat:

• laboratoriumanalyse op meer dan 160 dopinggeduide stoffen, waaronder anabole steroïden, stimulantia en hormoonachtige stoffen;
• controle van monsters uit een specifieke productbatch;
• aanvullende eisen aan het productieproces;
• een topsportvriendelijke ingrediëntendeclaratie;
• kwaliteitsborging en aanvullende steekproefsgewijze controles.

Doordat het eindproduct wordt onderzocht, worden ook stoffen meegenomen die via een hulpstof, grondstof of kruisbesmetting in het product terechtgekomen kunnen zijn. De herkomst van een dopinggeduide stof maakt voor de laboratoriumanalyse niet uit.

Wat het NZVT niet beoordeelt

Het NZVT is specifiek gericht op het beperken van dopinggerelateerde risico’s. Het geeft geen volledig kwaliteitsoordeel over een supplement.

Het NZVT beoordeelt niet:

• de algemene veiligheid van een supplement voor de gezondheid;
• de werkzaamheid van het supplement;
• of de opgegeven hoeveelheden en doseringen van de werkzame stoffen juist zijn;
• of hulpstoffen en allergenen correct en volledig op het etiket staan;
• alle stoffen die op de internationale dopinglijst voorkomen.

De laboratoriumanalyse is gericht op meer dan 160 dopinggeduide stoffen die relevant kunnen zijn bij voedingssupplementen. Er wordt dus niet op iedere denkbare verboden stof of andere mogelijke verontreiniging getest.

Waarom geeft het NZVT geen volledige garantie?

Het is niet mogelijk om iedere afzonderlijke verpakking uit een productbatch te analyseren. Het laboratorium onderzoekt meerdere monsters waarmee een oordeel over de volledige batch wordt gevormd.

Door de combinatie van aanvullende productie-eisen, een duidelijke ingrediëntendeclaratie, laboratoriumanalyse en kwaliteitsborging biedt het NZVT de hoogst haalbare zekerheid binnen het huidige systeem. Een absolute garantie dat geen enkele verpakking een dopinggeduide stof bevat, kan echter niet worden gegeven.

De uiteindelijke verantwoordelijkheid voor stoffen die bij een dopingcontrole in het lichaam worden aangetroffen, blijft altijd bij de sporter zelf liggen.

Welke supplementcategorieën hebben het hoogste dopingrisico?

Bepaalde categorieën hebben een groter risico op niet-gedeclareerde of ongewenste stoffen.

Categorieën met een hoger risico

• Pre-workouts — bevatten vaak meerdere actieve ingrediënten en kunnen stimulerende stoffen bevatten.
• Fatburners en afslankproducten — in deze categorie worden relatief vaak niet-gedeclareerde stimulerende stoffen aangetroffen.
• Testosteronboosters en ‘natural anabolics’ — hebben een verhoogd risico op hormonale of hormoonachtige stoffen.
• Producten van onbekende aanbieders buiten de Europese Unie — kunnen onder andere productie- en etiketteringsregels vallen dan producten die voor de Europese markt zijn gemaakt.

Categorieën met doorgaans een lager risico

• Creatine-monohydraat;
• eiwitpoeders, zoals whey, caseïne en plantaardige eiwitten;
• elektrolyten;
• Magnesium;
• Vitamine D;
• Omega 3.

Een lager risico betekent niet dat er geen risico bestaat. Voor topsporters en andere sporters die aan dopingcontroles kunnen worden onderworpen, blijft controle via een erkend zekerheidssysteem relevant.

Voor wie is het NZVT relevant?

Topsporters

Voor topsporters die aan dopingcontroles worden onderworpen is het NZVT bijzonder relevant. De Dopingautoriteit adviseert topsporters om alleen supplementen te gebruiken waarvan de juiste product-batchcombinatie in de NZVT-database staat.

Wedstrijdsporters en ambitieuze amateursporters

Ook amateursporters kunnen aan dopingcontroles worden onderworpen. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn bij deelname aan wedstrijden onder een sportbond. Voor deze groep biedt het NZVT eveneens extra zekerheid.

Recreatieve sporters

Voor recreatieve sporters die niet aan dopingcontroles worden onderworpen, is het NZVT minder noodzakelijk. Een supplement zonder NZVT-vermelding kan nog steeds van goede kwaliteit zijn. Het NZVT zegt specifiek iets over het beperken van dopinggerelateerde risico’s en is geen algemeen kwaliteitskeurmerk.

NZVT versus internationale zekerheidssystemen

Naast het NZVT bestaan er buitenlandse programma’s voor de controle van sportsupplementen.

• Informed Sport — een internationaal programma waarbij sportsupplementen en batches op dopinggeduide stoffen worden gecontroleerd.
• Informed Choice — werkt met een andere controlesystematiek en biedt niet dezelfde volledige batchgewijze controle als het NZVT of Informed Sport.
• Kölner Liste — een Duits initiatief met een andere opzet en werkwijze.

De Dopingautoriteit verwijst voor de precieze voorwaarden en werkwijze naar de organisaties achter deze systemen. Nederlandse sporters doen er goed aan de actuele informatie van de Dopingautoriteit en hun sportbond te volgen.

Veelgestelde vragen

Mag ik een supplement gebruiken dat niet op de NZVT-lijst staat?

Als recreatieve sporter kun je supplementen gebruiken die niet in de NZVT-database staan. Het ontbreken van een NZVT-vermelding betekent niet automatisch dat een product onveilig of van slechte kwaliteit is.

Voor topsporters en andere sporters die aan dopingcontroles kunnen worden onderworpen, adviseert de Dopingautoriteit om alleen gecontroleerde product-batchcombinaties te gebruiken.

Hoe weet ik of mijn specifieke verpakking is goedgekeurd?

Controleer het batchnummer op je verpakking via de NZVT-database of de Dopingwaaier App. Alleen de product-batchcombinatie die in de database staat, is beoordeeld.

Is een NZVT-gecontroleerd supplement altijd veilig voor de gezondheid?

Nee. Het NZVT is specifiek gericht op dopinggeduide stoffen. Het beoordeelt niet de algemene veiligheid, geschiktheid of werkzaamheid van een supplement.

Worden hulpstoffen en allergenen meegenomen in de laboratoriumanalyse?

Het laboratorium onderzoekt monsters van het volledige eindproduct. Een dopinggeduide stof die via een hulpstof of ander bestanddeel in het product terechtkomt, kan daardoor binnen de analyse worden aangetroffen.

Het NZVT controleert echter niet of hulpstoffen en allergenen correct en volledig op het etiket zijn vermeld.

Wat gebeurt er als een batch niet aan de NZVT-normen voldoet?

Een batch die niet aan de normen voldoet, wordt niet als goedgekeurde product-batchcombinatie in de NZVT-database geplaatst.

Wanneer een product het NZVT-logo op het etiket draagt en alle toekomstige batches moeten worden getest, mag een niet-goedgekeurde batch niet als NZVT-gecontroleerd product op de markt worden gebracht.

Is Informed Sport hetzelfde als het NZVT?

Het zijn verschillende systemen met een eigen werkwijze. Beide zijn gericht op het beperken van het risico dat sportsupplementen dopinggeduide stoffen bevatten. Controleer voor de actuele erkenning en voorwaarden altijd de informatie van de Dopingautoriteit en de betreffende sportbond.

Geldt een goedkeuring ook voor de volgende batch?

Niet automatisch. In principe wordt iedere nieuwe batch opnieuw beoordeeld.

Bij producten met een groen oneindigteken in de NZVT-database heeft de producent afgesproken dat alle toekomstige batches van dat specifieke product worden getest. Ook dan blijft het verstandig om de actuele database te raadplegen.

Zijn pre-workouts extra risicovol?

Pre-workouts behoren tot de categorieën met een verhoogd risico. Ze bevatten vaak meerdere actieve en stimulerende ingrediënten. Voor sporters die aan dopingcontroles kunnen worden onderworpen, is batchcontrole bij deze producten extra belangrijk.

Zijn van een NZVT-product alle batches getest?

Niet altijd. Normaal gesproken geldt de goedkeuring alleen voor de product-batchcombinaties die in de NZVT-database staan.

Voor sommige specifieke producten heeft de producent met NPN afgesproken dat alle toekomstige batches vóór het op de markt brengen worden getest. Deze producten mogen het NZVT-logo op het etiket dragen en zijn in de database herkenbaar aan het groene oneindigteken.

Dit betekent niet automatisch dat alle producten binnen het assortiment van dat merk worden getest. De afspraak geldt alleen voor het betreffende product.

Ben je sporter en op zoek naar NZVT-gecontroleerde supplementen? Op de productpagina’s van Gezondheid aan huis staat aangegeven welke producten aan het NZVT deelnemen. Wil je vooraf weten welke batch wij kunnen leveren en of deze in de NZVT-database staat? Neem dan gerust contact op met onze gediplomeerde drogisten. Zij zijn telefonisch, via WhatsApp en per e-mail bereikbaar.

Bronnen

• Dopingautoriteit — Nederlands Zekerheidssysteem Voedingssupplementen Topsport
• Dopingautoriteit — NZVT-database
• NPN — Informatie over het NZVT
• Dopingautoriteit/NPN — Handboek NZVT
• World Anti-Doping Agency — Prohibited List