Voedingsinname bij afslankmedicatie

Dat klinkt niet alleen logisch, maar het blijkt ook uit een grootschalige Amerikaanse studie onder ruim 460.000 volwassenen met diabetes type 2 die GLP-1-medicatie gebruikten: binnen een jaar kreeg ruim één op de vijf gebruikers de diagnose van een voedingstekort. Dit is op zijn minst alarmerend te noemen.

Vitamine D-tekort kwam het vaakst voor, gevolgd door tekorten aan B-vitamines en ijzer; een klein deel (circa 3%) vertoonde ook tekenen van spierverlies. De studie ging specifiek over mensen met diabetes type 2, maar het onderliggende mechanisme (minder eten, dus minder voedingsstoffen) geldt evengoed als je deze medicatie voor gewichtsverlies gebruikt.

Waarom kan afslankmedicatie de voedingsinname beïnvloeden?

De werking van afslankmedicatie is gericht op het verminderen van eetlust. Dat betekent dat je dan:

• sneller vol zit
• minder trek hebt
• soms misselijkheid ervaart
• kleinere porties eet
• minder vaak eet

Wanneer je structureel minder eet, kan de totale voedingsinname dalen. Dat is niet gevaarlijk op zichzelf, maar het kan wel betekenen dat je minder vitamines, mineralen, eiwitten en vocht binnenkrijgt dan je lichaam gewend is of dan je lichaam nodig heeft.

Welke voedingsstoffen vallen vaak lager uit?

Uit recente onderzoeken blijkt dat er een aantal voedingsstoffen gevoelig zijn voor een lagere inname als mensen minder eten door afslankmedicatie. Het vaakst gezien zijn:

Vitamine D

Je lichaam maakt het grootste deel van zijn Vitamine D zelf aan in de huid, onder invloed van zonlicht. Een kleiner deel komt uit voeding: vooral uit vette vis, eieren en vlees, en uit margarine, halvarine en bak- en braadproducten, waaraan in Nederland Vitamine D wordt toegevoegd. Eet je minder, en vooral minder van deze producten, dan krijg je via je voeding ook minder Vitamine D binnen. Dat telt vooral in de herfst en winter: dan maakt je huid door het gebrek aan zonlicht weinig Vitamine D aan en ben je meer afhankelijk van voeding.

B‑vitamines

B-vitamines zitten in veel verschillende producten, zoals volkorenproducten, vlees, vis, zuivel, eieren, peulvruchten en groene groenten. Je lichaam kan de meeste B-vitamines nauwelijks opslaan, dus je hebt een regelmatige inname nodig. Eet je kleinere porties of sla je productgroepen over, dan daalt die inname. Vitamine B12 zit vrijwel alleen in dierlijke producten. Eet je daar minder van, of eet je grotendeels plantaardig, let dan extra op Vitamine B12.

IJzer

IJzer uit vlees en vis wordt beter opgenomen dan IJzer uit plantaardige producten zoals peulvruchten en volkorenproducten. Eet je minder vlees en vis, dan daalt vooral die goed opneembare bron. Eet bij plantaardige ijzerbronnen groente of fruit met Vitamine C: dat verbetert de opname. Vrouwen die menstrueren hebben een hogere ijzerbehoefte.

Eiwitten

Verlies van spiermassa is bij snel gewichtsverlies een aandachtspunt, ook los van medicatie. Een te lage eiwitinname kan dit versterken. Spreid je eiwitinname over de dag in plaats van te vertrouwen op één grotere maaltijd. Dat werkt beter als je maar kleine porties tegelijk kunt eten. Eiwit draagt bij aan het behoud van spiermassa.

Vocht

Een groot deel van je vocht krijg je ongemerkt binnen via voeding. Eet je minder, dan valt een deel daarvan weg. Een verminderde dorstprikkel kan het risico op uitdroging verder verhogen, vooral bij warm weer, bij ouderen of bij bijkomende misselijkheid of diarree. Wacht niet tot je dorst hebt: drink op vaste momenten kleine hoeveelheden water, verspreid over de dag.

Hoe merk je dat je voedingsinname uit balans raakt?

Meestal merk je niet direct dat je voedingsinname uit balans raakt. Een lagere voedingsinname ontstaat vaak geleidelijk. Signalen die kunnen wijzen op een voedingspatroon dat uit balans raakt, kunnen zijn:

• vermoeidheid
• duizeligheid
• spierzwakte
• weinig energie
• snel gewichtsverlies
• minder dorst

Deze signalen hoeven niets te betekenen, maar kunnen wel aanleiding zijn om je voeding onder de loep te nemen.

Bij klachten zoals extreme vermoeidheid, duizeligheid, spierzwakte, aanhoudende misselijkheid, snel gewichtsverlies of tekenen van uitdroging is het verstandig om contact op te nemen met je huisarts of diëtist.

Merk je vooral haaruitval? Lees dan Haaruitval door afslankmedicatie: oorzaken en wat je ertegen kunt doen.

Hoe kun je tekorten voorkomen?

Deze aandachtspunten gelden niet alleen bij afslankmedicatie, maar bij elke vorm van snel gewichtsverlies:

• Val niet te snel af; geleidelijk gewichtsverlies geeft je lichaam meer tijd om zich aan te passen.
• Neem bij elke maaltijd een eiwitbron, zoals vlees, vis, ei, peulvruchten of zuivel, ook als je kleine porties eet. Eiwit draagt bij aan het behoud van spiermassa.
• Lukt het niet om via voeding alleen voldoende eiwit binnen te krijgen, dan kan een eiwitsupplement (bijvoorbeeld een shake of poeder) een praktische aanvulling zijn.
• Kies producten met veel voedingsstoffen, in plaats van light- of dieetproducten met weinig voedingswaarde.
• Spreid je maaltijden over de dag, zodat je makkelijker aan je totale behoefte komt.
• Eet je minder, dan moet elke hap meer opleveren: kies producten met veel voedingsstoffen, zoals eiwitrijke producten, groente, volkoren en zuivel.
• Drink voldoende water, ook als je minder dorst hebt.
• Let extra op Vitamine D, B-vitamines (waaronder Vitamine B12), IJzer en Zink: deze zijn het meest gevoelig voor een lagere inname bij afvallen.
• Overweeg een dagelijkse multivitamine met mineralen als vangnet wanneer je structureel minder eet; dit vervangt geen gevarieerde voeding.
• Laat je voeding en eventuele klachten regelmatig checken door je huisarts of diëtist.
• Neem klachten zoals aanhoudende vermoeidheid, duizeligheid of opvallende haaruitval serieus en bespreek ze met een zorgverlener.

Een tekort vastgesteld?

• Laat bij aanhoudende klachten een bloedonderzoek doen bij je huisarts, zodat duidelijk wordt welke voedingsstof(fen) daadwerkelijk te laag zijn
• Vul een aangetoond tekort gericht aan, afgestemd op de uitslag, in plaats van willekeurig hoog te doseren
• Bespreek dosering en duur van suppletie met je huisarts of diëtist
• Combineer suppletie met aandacht voor je voeding: een voedingssupplement lost een structureel lage inname niet blijvend op
• Geef je lichaam de tijd; herstel van bijvoorbeeld haaruitval kan enkele maanden duren, ook nadat de voeding weer op orde is

Nieuwe doelgroepaanduiding voor voedingssupplementen

Er is een nieuwe doelgroepaanduiding ontwikkeld voor mensen die afslankmedicatie gebruiken. Deze aanduiding helpt om voedingssupplementen te vinden die passen bij een lagere voedselinname of een verminderde eetlust.

Twijfel je of je voeding nog in balans is? Of wil je advies? Onze gediplomeerde drogisten denken graag met je mee over welke voedingsstoffen extra aandacht verdienen tijdens gebruik van afslankmedicatie. Neem tijdens openingstijden contact op via WhatsApp, e-mail of chat.

Bronnen:

• NPN – Voedingstekorten bij ruim één op de vijf gebruikers van GLP-1-medicatie